‘Ik vind er wat van dus ik besta’ – het adagium van een meningencultuur

shoutEen grootschalige crisis komt in ons land nooit alleen. Ook de vluchtelingencrisis is hier weer een goed voorbeeld van. In haar kielzog doemt een gigantische meningenbrij op die door de hongerige (sociale) media gretig wordt opgeslokt en weer uitgespuwd om daarna veelvuldig te worden herkauwd. ‘Delen’ noemen we dat. Hoe nijpender en complexer de crisis, hoe weliger de meningenbrij groeit en bloeit, bijeengehouden en gestut door onze ‘vrijheid van meningsuiting’, een massaal gedeelde waarde en verworvenheid waar we trots op zijn, waar we voor mogen stáán. Kortom, vrijheid van meningsuiting is gewoon een kwestie van doen.

Vanmorgen las ik de reacties naar aanleiding van een nieuwsbericht over de Apeldoornse opvang van vluchtelingen uit Syrië. De lange stroom tenenkrommende cliché’s die de revue passeerden, veelal eindigend met een (lange reeks) uitroepteken(s) op een enkel verdwaald vraagtekentje hier en daar na, deden mij de moed in de schoenen zinken. In plaats van de complexiteit van de vluchtelingenproblematiek op zich in te laten werken voelen velen zich blijkbaar geroepen zo luid en nadrukkelijk mogelijk kleur te bekennen en stelling te nemen. ‘Ik vind er wat van dus ik besta’. We willen niet achterblijven bij de anderen, geen nitwit zijn, voelen ons bang, boos, onmachtig. En dus nemen we de vertrouwde roeptoeter maar weer eens ter hand en verkondigen te pas en te onpas onze oordelen en meningen over het hoe, wat en waarom van de crisis. Overigens nooit helemaal zonder risico want wee degene die zich – meestal als gevolg van te hoog opgelopen emoties – in al te holle, scherpe of simplistische uitspraken uitdrukt en plots Het Oog van de meningenbrij uit het andere kamp op zich gericht ziet en (nog erger) zijn bericht ‘viral’ ziet gaan.

De Deense denker Sören Kierkegaard noteerde in zijn dagboek ooit de volgende woorden: Mensen eisen vrijheid van meningsuiting als compensatie voor de vrijheid van denken waar ze zelden gebruik van maken.

Kierkegaard mag dan zo’n tweehonderd jaar geleden geleefd hebben, zijn uitspraak is actueler dan ooit. Je vrij voelen om over de gebeurtenissen na te denken, op zoek te gaan naar relevante informatie en deze, zo nodig, met anderen te bespreken nog voordat de één of andere mening zich reeds meester van je heeft gemaakt – wat een verademing moet dat zijn. Vrijheid ervaren om bij de foto’s van verdronken kinderen die het hen beloofde land niet mochten bereiken een moment stil te staan in plaats van onmiddellijk je conclusies te trekken over de onmensen die dit op hun geweten hebben en deze met de wereld te sharen. Vrijheid hebben om te reflecteren, te onderzoeken, om niet te weten hoe het zit en hoe het moet.

De vluchtelingencrisis is een gruwelijke realiteit die om duurzame, humane oplossingen vraagt. Dit gaat niet zonder slag of stoot. Wat ik in deze context echter wel een bijzonder zorgwekkende ontwikkeling vind is die kleinburgerlijke, devaluerende meningencultuur die de oorzaken en oplossingen met betrekking tot – in dit geval – het  complexe vluchtelingenvraagstuk door zijn onuitputtelijke hongerklop dreigt te overschaduwen en vermorzelen.  

Vrijheid van denken, en het cultiveren van deze waarde, lijkt mij dan ook de volgende grote uitdaging voor onze samenleving willen we niet op onze eigen vrije-meningencultuur te pletter lopen.

 

5 thoughts on “‘Ik vind er wat van dus ik besta’ – het adagium van een meningencultuur

  • 03/09/2015 at 23:16
    Permalink

    Helemaal mee eens! De meeste mensen gedragen zich bij voorkeur als kuddedier; identificeren zich met wat ze voor zich zien en sluiten zich aan bij een meningengroep. Het vraagt veel intelligentie om afstand te nemen en te weten dat we niets weten…….

  • 20/09/2015 at 14:32
    Permalink

    Es ist nur etwas noch gefaerlicher als das Denken: niemals diesen stummen Dialog zu fuehren und dennoch zu handeln.

  • 20/10/2015 at 18:51
    Permalink

    Geliked op Facebook. Facebook noteert dan met een duipnje omhoog: ‘Jij vindt Ik vind er wat van dus ik besta | Welmoed Vlieger leuk.’ Lachen met Kierkegaard.

  • 08/05/2016 at 14:33
    Permalink

    Denken, begrijpen, oordelen, het komt allemaal voort uit ego. Zonder ego leef je buiten ruimte en tijd, en men ‘begrijpt’ je niet meer. Dat heet Leven in het Moment, en meer ís er niet. Maar het is wél de Eeuwige Gelukzaligheid. Zie Meister Eckhart.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *